Gởi đến các bạn Thiệp Chúc Têt Năm Mậu Tuất. Mến chúc các bạn ăn Tết Vui Vẻ, Đấm Ấm và Hạnh Phúc

Lễ Phủ Quốc Kỳ VNCH cho K1 Phan Hữu Ngọc

Tường thuật của K1 Đinh Văn Hạp (SJ): Chiều nay thứ bảy 10/2/18, vào lúc 4giờ chiều, tại nhà quàn Oak Hill, San Jose, Bắc CA, đại gia đình LL/CSQG/ Bắc CA gồm có:    Hội AH/CSQG/BAC/CA + Hội AH/HV/CSQG/BAC.CA + Qũy TT/CSQG/và Thân Hữu đã tiến hành Lễ phủ Quốc kỳ VNCH trên linh cữu CH/ PHAN HỮU NGỌC,  cựu SV/SQ Khoá 1 HV/CSQG/VNCH, và chia buồn cùng Tang quyến.

         – Điều hợp chương trinh: K3 Thái văn Hòa, Chủ tịch HĐ/QT/QTT/CQGG/và TH.

         – Sỹ quan Quân lễ:  K2 Nguyên ngọc Thụy, Trưởng ban ĐH/QTT

         – Toán phủ Quốc Kỳ do các cựu SV/SQ/Liên khóa HV phụ trách.

         Mở đầu, K1/Đinh văn Hạp, Đại diên  HAH/CSQG Bắc CA đã tuyên đọc tiểu sử  CH/Phan hữu Ngọc. Sau đó, K1/ Phan quang Nghiệp, Tổng Hội Phó /TH/CSQG/VNCH  đã đại diện Tổng Hội CSQG  chia buồn cùng Tang quyến,  và chuyển lời phân ưu của Đại tá Trần Minh Công, cựu VT/HV/CSQG; Trung tá  Trần Quan An &Th/tá Phan Tấn Ngưu, (Tổng hội CSQG/VNCH) và  Trưởng k1/ Nhữ đình Toán.

         Tiếp theo đó, K6/ Nguyễn tấn Lực, Chủ tịch/HAH/CSQG/Bắc CA & K8/ Hà Đình Huy/ Chủ tịch HAH/HV/CSQG & NT/ Nguyễn Đình Bá/ đại diện khóa 14 /Rạch Dừa và K2/ Nguyễn Ngọc Thụy & K3/ Thái văn Hòa  đã chia buồn cùng gia quyến,  nói về những đóng góp công sức của CH Phan Hữu Ngọc cho ngành CSQG/VNCH  trước năm 1975 cũng như sự phát triển của LL/CSQG và CĐ/VN/tại San Jose . Đặc biệt, K1/Nghiệp đã gợi  lại  những kỷ niệm  với k1/Ngọc thời chiến tranh, những năm tháng tù đày…!! đã chuyển tới các con, cháu của Ngọc nỗi tiếc thương của các bạn cùng khóa 1 qua những bài thơ trong trang web/k1 . Sau đó, K3/Thái văn Hòa /Chủ tịch/HĐ/QT/QTT, người đã 23 năm gần gũi , gắn bó với bạn Ngọc đã chuyển chi phiếu  trên $15,000 USD  đến con trai cua Ngọc và tâm tình thân thương,xúc động…..”Các con đã mất ….mẹ …! hôm nay lại mất cha…!! cả một đời mẹ cha đã sống đạo đức, gương mẫu thanh bạch, hy sinh…..vị tha vì các con…và cả tha nhân nữa….! Các cô chú, các bác cầu xin Đức Thế tôn tiếp dẫn hương linh ba con…….yên nghỉ  cõi An bình với mẹ của các con. Cầu mong các con vượt qua sự mất mát lớn lao này và ổn định cuộc sống……yêu thương đùm bọc nhau…!!

Một ít hình ảnh về tang lễ:

mmm

TIẾC THƯƠNG BẠN NGỌC

Mới đó, đi rồi bạn Ngọc ơi!
Sao không giả biệt một đôi lời ?
Chẳng nghe đau đớn lâm cơn bệnh
Chỉ biết thình lình bỏ cuộc chơi
Nhớ lúc dấn thân nơi giới tuyến
Thương ngày tù tội chốn xa xôi
Ta bà trả hết đời son trẻ
Chúc cõi vĩnh hằng được thảnh thơi
Trần Pháp

Họa: Vĩnh Biệt Bạn Hiền

Thôi rồi vắng bóng Bạn Hiền ơi
Phan Ngọc còn đâu vấn đáp lời
Mới đó cùng nhau đùa giỡn cợt
Mà nay cách mặt bỏ rong chơi
Cuối đời cũng khỏe cần chi cháo
Xong kiếp không đau vẫn thịt xôi
Đưa tiễn đồng môn về chín suối
Gian trần vĩnh biệt nhẹ nhàng thơi

Đoàn Ngọc Nam

Họa: Khóc Bạn 

Sao chẳng nói gì Hữu Ngọc ơi ?
Đi đâu mà vội tiếc chi lời ?
Không ai mách bảo đang lâm bệnh
Mà đã được tin giã cuộc chơi
Nào thiếu heo gà và tiệc rượu
Mà thèm oản chuối với mâm xôi
Bỗng dưng buông bỏ đời ô trọc
Để sẽ từ nay mãi thảnh thơi.

NĐT

Họa: Một Kiếp Làm Người

Một kiếp làm người đó bạn ơi
Ngọc đi chiến hữu khóc khôn lời
Thế gian tạm trú nơi trần tục
Phật cảnh non đoài chốn rộn chơi
Cõi khổ Ta bà xin giã biệt
Bồng Lai tiên giới hưởng mùi xôi
Hương linh thông thả về Thiên Trước
Nước nhược thiều quang bước nhẹ thơi

CÓC NÚI: NHA

Họa: Một Kiếp Phù Sinh

Thương tiếc “Ngọc Già” lắm Ngọc ơi!
Hay tin chẳng thốt được nên lời
Vợ con nở lánh không lưu luyến
Bạn hữu đành lơ chẳng muốn chơi
Tiên cảnh tìm về hoa với nến
Trần gian bỏ lại rượu cùng xôi
Phù sinh một kiếp buông theo gió
Lên chốn non bồng bước thảnh thơi

Tống Phước Kiên

Họa: Tiễn Bạn

Đau đớn vô cùng bạn Ngọc ơi
Ra đi chưa kịp tỏ đôi lời
Vội vàng cất bước quên thề ước
Đột ngột buông tay bỏ cuộc chơi
Để lại tiếc thương nơi cõi tạm
Mang theo nổi nhớ chốn xa xôi
Thôi rồi một kiếp phù du ấy
Về gặp hiền thê miền thảnh thơi

TQN

Mến chúc các bạn 12 tháng Hạnh Phúc

     Những ngày tháng cuối năm tôi ngồi xuống tính sổ cuộc đời mình. Thứ tự của các giai đọan này theo cụ Khổng được diễn nghĩa một cách nôm na thì con người bắt đầu lập thân từ năm ba mươi tuổi:

Tam thập nhi lập: Đến tuổi 30 thì sức tự lập mới bắt đầu vững vàng.
Tứ thập tri bất hoặc: Đến 40 thì có thể hiểu được lý lẽ, phân biệt phải trái.
Ngũ thập tri thiên mệnh: 50 thì hiểu biết mệnh trời dành cho mình.
Lục thập nhi nhĩ thuận: 60 khi nghe thấy điều gì “nghịch ý” sẽ không cảm thấy khó chịu nữa.
Thất thập cổ lai hy: sống đến 70 xưa nay hiếm.
Bát thập đắc hi hi: sống đến 80 là vui lắm, cười tối ngày!
Cửu thập siêu thọ: sống đến 90 là “siêu” thọ rồi!
Bách thập niên giai lão: 100 tuổi thì quả là quá cỡ thợ mộc!

     Ngẫm lại phận mình từ khi “lửa binh lan tràn”, ba mươi tuổi chưa kịp tự lập cho cuộc đời thì đã phải sống trong cảnh “nước mất nhà tan”! Hơn bốn mươi tuổi mới có được cơ hội làm lại cuộc đời. Nhân ngày đầu xuân tự nghĩ chỉ nên chia xẻ những gì vui thôi. Cho nên câu chuyện “ôn cố” này sẽ bắt đầu từ giai đoạn “tứ thập”. Nghĩa là từ khi bước chân ra khỏi phi trường Tân Sơn Nhất, ngồi trên phi cơ, nhìn thành phố thân yêu xa dần … vào những ngày cuối của tháng 5, 1991.

     “Quân tử phòng thân” gia đình chúng tôi với kinh nghiệm đi thăm nuôi có sẵn nên đã chuẩn bị đem theo mấy nắm cơm, một lon “gô” muối mè và thịt chà bông vì thời gian đó những người được đi định cư tại Mỹ còn phải ở lại trạm chuyển tiếp Thái Lan ít nhất là một tuần. Vào đến trại thì mấy nắm cơm đã bị thiu phải vất đi. Nhưng hai món “phòng thân” còn lại có lý vô cùng! Đám người “quân tử” chúng tôi chẳng được như cụ Nguyễn Công Trứ ngày xưa “Ngày hai bữa vỗ bụng rau bình bịch. Người quân tử ăn chẳng cầu no”. Ngày đó chúng tôi “Ngày ba bữa vỗ bụng trứng gà bình bịch”. Không hiểu Cao Ủy Tỵ Nạn lúc đó chi trả cho nhà cầm quyền Thái Lan bao nhiêu mà đám người Việt chờ đi định cư chúng tôi ngày ngày lãnh ba suất cơm, bị biến thành đám gà mái dầu cục ta cục tác hết ráo!

     Thế rồi chúng tôi cũng được đặt chân lên vùng đất mà trước đó không khi nào dám mơ ước tới. Hai cháu bé nhất của chúng tôi lần đầu tiên thấy được cánh cửa kiếng tự động ở phi trường San Francisco thích quá cứ chạy tới chạy lui để đi qua cánh cửa tự động ấy. Chúng tôi đi Mỹ theo diện “đầu trọc” nghĩa là không có thân nhân bảo lãnh. Cơ may đến với gia đình chúng tôi là sau khi được cơ quan USCC (United States Catholic Charity) giới thiệu, hai người bảo trợ cư ngụ tại San Pablo, California đã nhận giúp đỡ chúng tôi trong thời gian đầu. Họ là hai gia đình người miền sông nước Hậu Giang rất thật thà, chân chất. Những ngày đầu tiên đưa chúng tôi đến các cơ quan để làm giấy tờ nhập cư, họ mặc quần áo rất giản dị trong khi chúng tôi vốn quen kiểu ăn mặc chỉnh tề khi đến nơi “công đường” đã khiến các nhân viên sở di trú và DMV không biết là ai bảo trợ ai?!

     Và “Cái thuở ban đầu ngớ ngẩn ấy. Ngàn năm hồ dễ mấy ai quên”! Sau tuần lễ đầu để cho người bảo trợ đi chợ nấu ăn cho mình cũng thấy ngại quá. Hai vợ chồng tôi bảo nhau tìm cách học đi xe bus để tự đi chợ mua thức ăn Việt Nam. Đang đứng chờ ở trạm thấy chiếc xe bus chạy chữ Oakland trờ tới hai đứa bảo nhau:” Đúng rồi! Oakland có mấy ngôi chợ bán đồ ăn Việt Nam lận đó!” Thế là vội vàng nhảy lên xe! Vào trong xe, tôi đưa cho bác tài tờ giấy hai chục đồng! Bác tài lắc đầu: “No change!” Đi suốt từ hàng ghế đầu tới hàng ghế cuối để hỏi hành khách xin đổi tiền lẻ, ai cũng lắc đầu y chang như bác tài! Hai đứa phải nhảy xuống trạm kế hỏi mấy người đang đứng chờ xe bus. May quá có người có tiền lẻ! Leo trở lại lên xe tôi vội vàng đưa tiền, bác tài chỉ ngón tay vào kẽ hở nhận tiền. Tôi cẩn thận gấp tờ 1đ làm 4 nhét vô! Bác tài lắc đầu quầy quậy cầm lấy tờ tiền vuốt thẳng thớm nhét vô êm ru!

     Mua thức ăn xong xuôi, hai đứa đi trở lại trạm xe bus, gần chục chuyến xe bus chạy ngang qua, nhìn đỏ con mắt mà không thấy xe nào có hàng chữ Oakland hay San Pablo cả! Sau cùng tôi leo đại lên một chiếc, hỏi tài xế là xe có chạy qua San Pablo không, ông gật gật cái đầu. Thì ra lúc đi về xe bus cùng chuyến không chạy tên hai địa điểm chúng tôi biết mà chạy chữ Richmond!

     Ở đấy một thời gian ngắn thì bạn bè biết tin đến tận nơi đưa chúng tôi về San Jose để định cư. Thời gian đầu lập nghiệp tuy rất vất vả, chắt chiu từng đồng nhưng cũng lắm kỷ niệm vui để nhớ hoài! Ngày đó cả nhà chỉ có một chiếc xe Buick khủng long! Hai đứa tôi và cháu lớn ghi danh học ESL tại Evergreen Valley College. Sáng sớm cháu trai lái xe chở tôi đi học. Đến chiều ông xã đi xe bus mua vé “daypass” – trước đó hai cha con đã “thông qua” nơi cất giấu vé xe – Đến trường, anh giấu vé xe bus vào nơi chỉ định. Cháu học xong ra lấy vé đi xe bus để đi về nhà,  tôi vào thư viện học bài để chờ đi về với ông xã!

     Nói đến lái xe lại thêm một chuyện để nhớ hoài. Số là chú em rể của tôi qua Mỹ sau chúng tôi cũng theo diện HO hen mua được chiếc xe cũ nhưng chưa học lái xe. Một hôm ông xã tôi dùng chiếc xe đó chở tôi cùng vợ chồng chú ấy đi công chuyện. Giữa đường thì bất chợt cơn mưa đổ xuống! Kiếng trong xe mờ mịt không thấy đường! Vì xe lạ nên không ai biết MỞ heat để làm khô hơi nước ở tấm kiếng trước mặt! Quýnh quáng hai chị em ngồi băng sau xé tờ báo cũ vò ra trao cho chú em. Chú ngồi kế bên liên tục “động viên” ông xã: “Anh bình tĩnh! Anh bình tĩnh lái xe đi! Để em chùi kiếng xe cho!” Cứ thế người xé, người chùi hết tờ tuần báo Thằng Mõ và bác tài đã bình tĩnh vượt qua giông bão đưa mọi người đến bến bình an!

     Cái nút nhỏ xíu của cái máy heat một lần nữa lại làm phiền ghê đi! Đó là lần chúng tôi dọn đến căn nhà mới thuê. Hôm trước chủ nhà giặt thảm nên mở heat cho nhà mau khô. Hôm sau gia đình dọn vào đúng ngày nóng nhất của mùa hè – gần 100 độ F – khiến cho mọi người gần biến thành những ổ bánh mì nóng dòn. Đến gần tối trời mát dịu lại mới phát giác ra nguồn hơi nóng để đi tìm nút TẮT heat!

   Buổi đầu đi học trở lại những bỡ ngỡ về ngôn ngữ cũng như văn hóa đã khiến xảy ra nhiều kịch bản “cười ra nước mắt”! Tôi còn nhớ ngày đó làm quen được một cô bạn Mỹ rất dễ thương. Tôi muốn khen cô bạn mình là: “You are my best friend.” Nhưng phát âm chữ “best” không chịu “xì gió” hai âm cuối nên cô nghe “bết, bát” sao đó ra thành “bad” bèn mặt mày đổi sắc! “What are you talking about?” Nghĩ bụng chắc mình phát âm trật duột chi đây! Bèn cười giả lả đánh vần chữ “BEST” cho cô ta nghe!

     Lần khác một bà giáo Mỹ của tôi vào cuối giờ muốn gọi tôi lên gặp bà để giúp tôi sửa vài câu trong bài luận văn. Người Việt mình muốn gọi ai thì ngoắc các ngón tay với bàn tay úp xuống. Trong khi đó người Mỹ gọi người khác đến lại ngoắc các ngón tay với lòng bàn tay ngửa lên. Khi bà ngoắc tay kiểu đó, tôi cũng đang vội ra về bèn hồn nhiên vẫy tay “Bye, bye” bà! Lần sau gặp lại bà tỏ vẻ không vui hỏi: “Why you didn’t come when I wanted to see you?”! Thế là lại phải một màn “thanh minh thanh nga” về cái sự bất đồng văn hóa trong “sight language”!

     Vui nhất và cũng “quê” nhất là một lần “xém” rớt bài thi của lớp computer là một môn tôi sợ nhất trong các môn học thời đó! Bài thi gồm 10 câu. Tôi làm bài mà sao sau câu nào thì cũng thấy nhảy ra comment “terrific!” Tôi làm đi làm lại vẫn cứ thấy “terrific!” Toát mồ hôi hột! Gần hết giờ thi, ông thày thấy tôi khổ sở quá, ghé lại hỏi thăm cho biết sự tình! Thấy tôi muốn khóc với cái comment này ông phá lên cười mà rằng “Terrific means excellent!”! Thì ra tôi cứ nghĩ “terrific” là “terrible”! Mặt mày đang tái mét thảm não đổi sang đỏ như gấc chín! Hú hồn thiệt tình!

     Vui buồn của thời cắp sách qua hai Đại học Evergreen Valley College và San Jose State University trong tuổi “tứ thập” rồi cũng qua đi! “Ngũ thập” quả là “tri thiên mệnh”! Vào nghề dạy học tại xứ này để cho biết “đời đá vàng! “Gõ đầu trẻ” Mỹ, Mễ không dễ chút nào! Cũng “đoạn trường tân thanh” hết biết! Cái thân của người giáo viên ở trong tình trạng: Nằm dưới búa của ngài hiệu trưởng cùng các mệnh lệnh thay đổi học trình tới tấp từ học khu! Chính giữa là đám học trò hiếu động như bầy khỉ con xổng chuồng! Nằm trên đe của các bậc phụ huynh đa số chỉ xem giáo viên như mọi người công chức bình thường mà thôi. Bạn sẽ muốn “quit job” ngay nếu trong lớp có vài tay phụ huynh bắp thịt cuồn cuộn với nét xâm chằng chịt, lúc nào cũng sẵn sàng bênh con! “sue” giáo viên tới bến!

     Nhưng nhờ trời thương!  Và nhờ thời gian qua như “tên lửa đầu đạn hạt nhân”! Tôi căn đúng ngày sinh nhật của mình vừa đủ đến năm năm sau của tuổi “lục thập”, khi được nhà nước cho hưởng Medicare là tôi “rửa tay gác kiếm”, lui ngay về nhà “vui thú điền viên”! Lúc này “nhĩ thuận” vô cùng! Ghi nhớ lời dạy của cổ nhân rằng” Mật ngọt chết ruồi, những nơi cay đắng là nơi thật thà. “Nên chi nghe điều gì “nghịch nhĩ” thì cứ “tai này bỏ qua tai kia” là xong ngay! Cứ thế hai chúng tôi sống tà tà qua “tuổi ngọc” thật giản dị, gọn gàng, tiết kiệm! Mà xấp nhỏ của tôi rất ngại sự gọn gàng của ông bố! Thấy chúng bầy bừa, bố già cặm cụi dọn dẹp, cất đồ kỹ đến nỗi khi chúng cần đến thì chịu thua vì bố gắt lên: “Tao còn kiếm không ra nữa là chúng mày!”

    Chúng tôi sống rất tiết kiệm! Ông thì ngày tối lò dò theo lũ con cháu để tắt quạt, tắt đèn, tắt heat! Bà thì lo thu gom các thùng bột giặt cũ chứa nước rửa rau để tưới cây! Tuy nhiên, đã có hai người qua mặt tôi về mục tiết kiệm nước: một bà bạn thì sai con cháu thiết kế bồn rửa chén, rửa rau cỡ lớn như của nhà hàng ở phía sau hè dẫn ra một hệ thống tưới tiêu cho cây cảnh! Cô bạn khác còn “siêu” hơn! Cô nhờ người thiết kế dẫn nước từ máy giặt ra thùng chứa làm nước lau nhà! Sau này tôi đến chơi hỏi thăm về hệ thống thoát nước thì cô vội ngắt lời: “Đừng nhắc nữa! Bỏ rồi! Ảnh bị trơn trợt té gẫy tay phải vô cấp cứu!”

     Tuy nhiên đến cái “tuổi xưa nay hiếm” thì tình trạng “mất liên lạc” giữa các chức năng của hệ thần kinh gia tăng đáng kể! Từ trung khu suy nghĩ chuyển dịch sang trung khu nói năng trở nên chậm chạp, đôi khi còn chuyển dịch sai nữa! Để duy trì chức năng ăn nói, tôi thường khuyến khích bạn già: “Anh cứ việc nói! Anh nói trúng trật gì em cũng đoán ra được hết đó!” Ổng cũng “đồng thanh tương ứng: “Anh cũng vậy, sống với em, càng ngày anh càng thông minh ra!” Tình trạng “mất liên lạc” càng trầm trọng hơn khi hai cái cell phone mà hai đứa con biếu bố mẹ – để được vợ cấp giấy phép cho mua phone mới –  thường được chúng tôi dùng để nói hơn là để nghe!

     Vấn nạn xảy đến là khi hệ thống phòng thủ trong căn nhà được thiết lập: một cái then cài được đóng thêm vào bên trên hai ổ khóa và một cái alarm được gắn gần đó. Lần đầu, cô con gái sáng sớm đem thức ăn cho bố mẹ. Cô có chìa khóa nhưng không vào nhà được vì vướng cái then cài cửa! Thế là hệ thống báo động vang rền! Gọi phone nhưng cả hai bố mẹ đang tập thể dục không bắt máy! Cũng may hôm đó chúng tôi đi Gym về sớm nên alarm hú chừng khoảng nửa tiếng! Sau sự việc này xảy ra, tôi đi chợ Costco tìm mua được một cái quần tập thể dục có hai zippers ở hai bên túi quần. Mang kè kè cái cell phone trong túi bấy lâu nay mà chẳng ai thèm gọi tiếng nào! Đến đúng lúc mình xa rời nó y như rằng là có chuyện!

    Chuyện kể rằng: “khi mùa đông đến” tác giả phải mặc cái quần thun dầy hơn khi đi Gym vào buổi sáng sớm. Túi quần lại không có “phẹc ma tua” nên cell phone phải cất vô giỏ để trong locker! Nhân vật chính cũng vẫn cô con gái lò dò đem đồ ăn đến cho bố mẹ. Lần này thì cô vào được trong nhà vì then cửa mở! Nhưng alarm thì hú lên inh ỏi! Hai con chó, mèo nuôi trong nhà kinh hãi chạy náo loạn cả lên! Gọi cho bố mẹ nhưng phone bố để ở nhà, phone mẹ nằm trong giỏ rồi! Hôm đó hai đứa tôi sau khi đi Gym còn đi ngân hàng! Lại hơi “rô men tít” một chút nên rủ nhau đi ăn sáng mất khoảng chừng hơn hai tiếng đồng hồ! Rõ khổ! Hệ thống phòng thủ được thiết lập để đề phòng “kẻ gian” đâu chưa thấy, chỉ thấy “người ngay” nhà mình lãnh đủ!

    Nhưng dù cho trục trặc thế nào các cụ cũng nhất quyết phải giữ mối liên lạc với con cháu, với người thân và bạn bè. Khảo sát cho thấy vấn nạn trầm trọng nhất trong các xã hội tiên tiến ngày nay là sự cô đơn. Đến nỗi tại nước Anh chính phủ đã phải lập thêm một bộ “cô đơn” để lo cho thành phần ngày càng trở thành đông đảo trong dân chúng. Thanh thiếu niên và người trung niên cô đơn thì sinh ra trầm cảm, nổi loạn, hại mình hại người. Người cao niên cô đơn thì sinh ra ẩn ức, lú lẫn. Theo báo cáo thì tình trạng cô đơn 75% xảy ra nơi người già. Khảo sát cũng chỉ ra rằng có nhiều người già thường không được nói chuyện với ai ít nhất là hơn một tuần, không chỉ vì họ sống một mình mà ngay cả khi sống với con cháu hay ở các viện dưỡng lão. Những bác sĩ về khoa tâm lý, tâm thần còn khuyến cáo rằng tình trạng cô đơn còn giết hại con người tệ hơn là việc hút 15 điếu thuốc lá một ngày! Họ khuyên người cao tuổi nếu còn đi lại được cần phải đứng dậy vận động, tiếp xúc với môi trường bên ngoài, nói chuyện với mọi người để duy trì sức khỏe tâm thần và thể lý.

     Bên cạnh đó cũng có lời khuyên “ Tiếng cười bằng mười liều thuốc bổ”. Cho nên nếu người viết đã có những “sáng tác” về những kỷ niệm đau thương, “hận Đồ Bàn” thì cũng nên có một “tối tác” lưu lại cho con cháu những mẩu chuyện vui để làm kỷ niệm. “Ôn cố” để rồi “tri tân” bằng cách nghiệm ra rằng rồi đây trong vài bước kế tiếp còn lại của tuổi đời, khi mình chỉ còn biết “tìm vui trong …lãng quên, lãng tai, lãng trí” trong ký ức lãng đãng đó vẫn còn nụ cười, vẫn “còn một chút gì để nhớ, để … quên”!

Lê Phương Lan

Hoà và Thụy thân mến : Anh đã quá già, ngoài 86, tai điếc nặng không xử dụng đ/t nữa, máy trợ thính không giúp được bao nhiêu. Mọi liên-hệ chỉ bằng EMail. Anh quyết định lui hẳn vào ẩn dật tuyệt đối và triệt để : không ra khỏi nhà nửa bước, không dám dự tiệc tùng hay lễ lộc chỉ ngại khi đến dự nếu xảy ra tai biến lại làm khỗ anh em. Nghỉ cho cùng : tất cả chỉ là hư danh và phù phiếm. Ngẫm lại dĩ-vãng, anh cảm thấy an lòng không ân hận vì chẳng bao giờ nhận  hối lộ, đồng lõa với tham nhũng và cũng chẳng hề xử-lý hồ đồ hại người vô tội đẩy họ và gia-đình họ sang hàng ngũ đối phương, phân minh giữa chống chiến-tranh và chống ViệtNam Cọng Hòa. Ngày cuối cùng ở Saigon anh uất hận thấy họ có những bao bố chỉ xanh dung tích 100kgr chứa đầy giấy bạc 500Đ VNCH. Thanh niên Mỹ và Việt không thể chết cho tham nhũng hoành hành. . . Anh viết đã dài, Cảm ơn anh em vẫn nhớ đến anh. Nhân dịp, xin chúc tất cả anhchịem  một Mậu Tuất bình an và hạnh phúc như ý.

 Trân trọng : Nguyễn Mâu 

XUÂN ĐẾN CHO TUỔI GIÀ

* Lê Phương Lan

Trong một buổi hội thảo dành cho các sinh viên y khoa tập sự tại một Đại học Mỹ, một câu hỏi trắc nghiệm được đưa ra:
– Đâu là tính chất quan trọng nhất của tuổi già mạnh khỏe?
– Giảm gánh nặng cho xã hội.
– Sống bằng những phương tiện của cá nhân có thể có.
– Duy trì sức khỏe tốt.
– Gia tăng tuổi thọ.

     Hầu hết các sinh viên đã chọn câu C. Thế nhưng theo diễn giả câu trả lời đúng nhất lại là câu A. Rất nhiều sinh viên phản đối. Với các sinh viên đầy nhiệt huyết và lý tưởng này, những người lớn tuổi trong xã hội hôm nay, nếu có được sự chăm sóc để duy trì một tuổi già khỏe mạnh là như một phần thưởng đương nhiên, để đền bù cho những ngày tháng cực khổ họ đã trải qua suốt thời trai trẻ để xây dựng cộng đồng và xã hội.

   Tuy nhiên, câu trả lời “chính xác” theo diễn giả phản ánh một thực tế mà không những cho nước Mỹ mà còn cho cả thế giới đang hết sức quan tâm. Một thực tế do tuổi thọ của người cao tuổi đang gia tăng nhất là tại các nước tiên tiến.

   Tân niên là thời điểm trọng đại của tất cả mọi người. Đây là lúc chúng ta kiểm nghiệm lại quá khứ và hướng tới tương lai. Tương lai của mỗi người nếu may mắn là cuộc đời của họ được đi nhẹ nhàng qua hết các chặng đường của chu kỳ “sinh, bệnh, lão, tử”. Có nghĩa là sống “Thọ” mà không phải chiến đấu gay gắt để đến được “trạm” cuối cùng vẫn được coi là một biểu tượng may mắn.

  Như vậy, chúng ta thử tìm hiểu để về tuổi già trước hết là qua những con số của các thống kê về hiện trạng của những người cao niên trong xã hội Việt Nam đang sinh sống trên đất Việt. Kế đến là những thống kê về người Mỹ cao niên và hiện tình người Việt cao niên đang sống tại Mỹ cùng với những cảm nhận, chia xẻ của người viết về cái tuổi hoàng hôn của một đời người.

    Ngày xưa, tại Việt nam, tuổi 80 được gọi là “trượng triều”. người sống đến 80 tuổi có quyền cầm gậy”trượng”đi vào triều đình “triều”để dâng kiến nghị thẳng lên vua. Vì vào tuổi đó mà còn sáng suốt, còn quan tâm đến việc nước, không vì tư lợi, thì vua và triều đình phải lắng nghe. Truyền thống trọng kính người già được lưu lại qua những thành ngữ quen thuộc như “kính lão đắc thọ” hay “yêu trẻ, trẻ đến nhà; kính già, già để tuổi cho”.  Nhưng truyền thống tốt đẹp đó nay có còn nữa không? Hy vọng là vẫn còn lại trong một số gia đình người Việt cố gắng giữ gìn truyền thống cho con cháu.

   Ngày nay, tại Việt Nam số người già tăng lên trong khi số sinh giảm xuống khiến tỷ lệ người già phát triển mau hơn bình thường. Dự tính vào khoảng năm 2050, số người trên 60 tuổi sẽ gấp ba lần hiện nay, từ 8,9 phần trăm lên tới 30 phần trăm (khoảng 32 triệu người), tức là trên 6 phần trăm dân số.

    Người già cần sự săn sóc. Theo cuộc điều tra dân số năm 2011, hơn một nửa số người già (56% dân số) phải tự lo lấy sức khỏe của mình và bị coi là sức khỏe yếu. Số này chiếm tới 49,4%. Người già tại Việt Nam phải tự lo việc sinh sống của mình. Phần lớn họ rất nghèo. Năm 2013, tổ chức nghiên cứu về Human Development Index (Chỉ Số Phát Triển Con Người) đã xếp loại Viêt Nam vào quốc gia thứ 121 trên tổng số 187 nước chỉ có chưa đầy 29% dân số người già được hưởng trợ cấp người già (Seniors Pension) và bảo hiểm xã hội ( Social Insurance Support). Cần phân biệt ba thành phần được hưởng “trợ cấp” khác nhau: thành phần “cách mạng”, thành phần “có công”, và cuối cùng là dân chúng. Trợ cấp và ưu đãi cũng theo cấp số nhân tính từ dưới lên trên!

   Điểm đặc biệt về thống kê cho thấy hầu hết những người cao tuổi ở Việt Nam có gia đình nhưng có đến hơn 40% sống trong tình trạng góa bụa (widowed). Sự chênh lệch về phái tính thấy rất rõ trong thành phần người già tại VN: cứ mỗi lão ông trên 80 tuổi thì lại có 2.39 lão bà cùng tuổi. Đa số người già sống ở các vùng nông thôn và vùng cao nguyên xa thành phố (72,5%).

    Trong khi đó những thống kê cùng cho thấy rằng tại Mỹ số người từ 65 tuổi trở lên cũng gia tăng rất cao hơn bất cứ thời điểm nào trong lịch sử Hoa Kỳ. Theo Cơ Quan Thống Kê Quốc Gia ( National Census Bureau) thì so với 35 triệu người trong năm 2000 tính đến năm 2010, con số người từ 65 tuổi trở lên đã lên đến 40.3 triệu người. Con số gần nhất cho thấy sự bùng nổ về dân số người già: từ 43 triệu trong năm 2012 sẽ lên gần gấp đôi tính tới năm 2050 là 83.7 triệu người!

  Phụ nữ tại Mỹ cũng được xem là sống thọ hơn nam giới. Tuy nhiên khoảng cách giữa các lão niên nam nữ đã tiến gần hơn: Từ con số sống thọ của 88.1 nam/100 nữ trong năm 2000, đã tiến đến 90.5 nam/100 nữ trong năm 2010. Thống kê này  cho thấy sự tiến bộ trong y khoa, phương tiện truyền bá kiến thức y tế hữu hiệu, cũng như những “kinh nghiệm đau thương” phải trải nghiệm từ những căn bệnh hiểm nghèo gây ra do thuốc lá và rượu bia cộng với đời sống phóng túng đã giúp làm giảm tỷ lệ tử vong trong nam giới tại Hoa Kỳ.

    Tuy rằng số lượng người cao tuổi đang gia tăng nhưng nhờ vào hệ thống an sinh xã hội, tinh thần làm việc tích cực, đời sống năng động đã giúp người Mỹ cao niên có cái nhìn lạc quan về tuổi già của họ. Năm 2012, Penn Schoen Berland đã thực hiện một cuộc khảo sát The United States Aging Survey  qua 3,250 cuộc phỏng vấn bằng điện thoại trên khắp các tiểu bang từ ngày 10 tháng 5 đến 20 tháng 6 năm 2012. Cuộc khảo sát cho thấy 70% người Mỹ cao niên cho rằng cuộc sống khoảng 20 năm về trước dễ dàng, thoải mái hơn hiện nay. 69% nói rằng họ vẫn còn đi làm toàn hoặc bán thời gian. 76% yêu thích làm việc (tại công, tư sở hay thiện nguyện) để được cảm thấy mình còn năng lực, còn hữu ích (productivity). 15% cảm thấy không yên tâm về mặt tài chánh trong quãng thời gian về hưu. 8% chưa chuẩn bị gì cho kế hoạch về hưu. Hầu hết người Mỹ cao niên đều xem Medicare là nguồn bảo hiểm y tế tốt và hợp túi tiền nhất. Hầu hết cho  rằng sự trợ giúp gia cư (housing) là cần thiết và hữu hiệu. 60% tập thể dục đều đặn và có khả năng tự phòng chống bệnh tật. 1/3 người Mỹ cao niên sống tự lập hoặc ở gần với gia đình và con cháu. Tuy nhiên 1/4 cho rằng họ không đủ điều kiện chi trả cho các chương trình săn sóc dài hạn tốt (quality long term care).

     Đó là một vài con số về người Mỹ cao niên bản xứ. Còn về phần người Việt chúng ta thì sao? Chúng ta chưa có được nhiều tài liệu nói về tình trạng người Việt cao niên trên toàn nước Mỹ. Thống kê chỉ ra  rằng từ năm 2000 cho đến 2010 dân số người Việt cao niên sẽ gia tăng 44%. Là một trong những sắc dân mới định cư tại Hoa Kỳ, người Việt đã nhanh chóng hội nhập vào xã hội Hoa Kỳ với những thành công đáng ghi nhận. Tuy nhiên, sự thành công và hội nhập đem đến từ những lớp người trẻ thuộc thế hệ một rưỡi và thế hệ thứ hai. Trong khi đó vẫn còn tồn đọng nhiều khó khăn cho thế hệ thứ nhất nay đã và đang trở thành những người cao niên trong xã hội Hoa Kỳ.Trong năm 2012, Chương Trình Khảo Sát và Đánh Giá Cộng Đồng (Community Assessment and Research Program) tại Seattle đã tìm hiểu, khảo sát và đưa ra những nhận xét về nhu cầu và trở ngại cho người Việt lớn tuổi như sau:

    Trở ngại về ngôn ngữ: đã khiến người Việt cao niên bị thiệt thòi về quyền lợi khi không tiếp cận được với những dịch vụ, thông tin, những cơ quan trợ giúp trong lãnh vực y tế, xã hội, và pháp lý. Điều này cho thấy nhu cầu cần rất nhiều người tuy lớn tuổi nhưng vẫn có khả năng tình nguyện giúp, hay khuyến khích giới trẻ tham gia vào công tác dịch thuật. Một điều thực tế và dễ thực hiện là chúng ta cần tích cực tham gia bầu cử để ưu tiên tranh đấu cho quyền lợi trước hết là được có thông dịch hay bản dịch tiếng Việt cho các dịch vụ cần thiết.

    Khoảng cách ngày càng xa giữa hai thế hệ: do nhu cầu cấp thiết cho việc xử dụng Anh ngữ, sự thiếu hiểu biết, đánh giá thấp về lợi ích – về cả tri thức lẫn tâm thức- trong việc duy trì tiếng Việt cho con cháu, nhất là sự tiện dụng của tiếng Anh trong đối thoại với bọn trẻ khiến rất nhiều bậc cha mẹ để cho con cái đánh mất di sản qúi báu này, tạo nên một bức tường vô hình gia tăng sự cô độc của người già trong gia đình! Sự cô độc đưa đến những ẩn ức, tổn thương về tâm lý, những căn bệnh tâm thần, trầm cảm cho người già.

    Lệ thuộc vào các trợ cấp xã hội: Người Việt cao niên đa số không bị lệ thuộc quá nhiều vào con cháu như những người già ở Việt Nam. Nhưng lại lệ thuộc nhiều vào các trợ cấp xã hội mà họ được cung cấp. Nguồn trợ cấp này vô cùng cần thiết cho họ. Tuy nhiên cuộc khảo sát cho rằng những nguồn trợ cấp miễn phí dễ đưa đến sự lạm dụng cũng như có thể dẫn đến sự lơ là, ỷ lại của người thân khiến xảy ra những trường hợp bị chấn thương trầm trọng, hay bịnh trở nên quá nặng vì thiếu sự phát hiện, chữa trị kịp thời.

    Thiếu sự lãnh đạo: Nhận xét được ban nghiên cứu cho là “interesting” (lý thú) này thật ra không có gì đáng ngạc nhiên. Nó chứng tỏ tinh thần đoàn kết trong cộng đồng Việt Nam đã diễn ra như thế nào dưới cái nhìn của người bản xứ. Xin trích nguyên văn:”There have been difficulties developing leadership within the Vietnamese elderly community. The first waves of refugees who arrived in the US were highly educated, but later waves of refugees did not have the same level of education. They often came from the countryside and were farmers. The in-group differences in educational achievement present unique challenges in leadership.” “Đã xảy ra tình trạng khó khăn trong việc phát triển lãnh đạo trong cộng đồng người Việt cao niên. Đợt người Việt tỵ nạn đầu tiên đến nước Mỹ là những người có học thức cao. Những người Việt tỵ nạn sau này không có cùng trình độ học vấn. Họ là những người đến từ các vùng nông thôn và là những nông dân. Sự khác biệt về học vấn trong nhóm người Việt với nhau đã đưa đến những thách đố trong việc lãnh đạo.” Từ đó đưa đến nhận xét:”This is especially important for service providers who want to directly outreach to and engage with Vietnamese seniors. Developing strong and trusting relationships is critical to effective outreach within the Vietnamese community.” “Điều này đặc biệt quan trọng cho những nhân viên phục vụ nào muốn trực tiếp tiếp cận với cộng đồng người Việt cao niên thì điều tối cần là phải xây dựng mối quan hệ vững mạnh và đáng tin cậy với họ.” Xin được trích nguyên văn điều nhận xét trên để thấy những gì chúng ta cần xây dựng cũng như xóa bỏ để không làm nản lòng những người dấn thân tham gia vào những công việc cộng đồng, xã hội.

    Những con số thống kê, những điều nhận xét từ các cuộc khảo sát cho chúng ta thấy rõ nét đặc thù của tuổi già trong ba môi trường xã hội khác nhau.

    Tuổi già tại Việt Nam rõ ràng là quá bất an, khổ cực nhất là đối với những người dân nghèo phải sống trong một chế độ bất công, tàn ác.

     Ở vào cái tuổi hoàng hôn của cuộc đời với những suy thoái trong các chức năng của cơ thể, những suy giảm trong khả năng suy nghĩ, nói năng … Nhưng người Mỹ cao niên lại có được cái nhìn tích cực nhờ vào bản chất năng động, tinh thần tự lập trong cuộc sống, tinh thần trách nhiệm trong công việc làm, tinh thần dấn thân phục vụ và sự chuẩn bị cho tuổi già của mình.

     Câu hỏi đặt ra là chúng ta, những người Việt cao niên tại Hoa Kỳ cần thích ứng ra sao một khi cho dù đang sống trong hoàn cảnh nào đi chăng nữa thì môi trường sống này cũng là nơi ao ước của hàng triệu con người. “Ăn cây nào, rào cây ấy”, xin đừng làm người khách trọ quá vô tình với một đất nước đã và đang cưu mang mình! Dù với niềm tin tôn giáo nào thì luật “nhân quả” trước sau gì cũng sẽ đem lại hiệu quả cho những gì ta đã làm, cũng như sẽ đem đến hậu quả cho những gì ta đã gây ra. Cũng không nên quá mặc cảm với những tiêu cực trong cộng đồng mà cần ghi nhớ là người Mỹ có những điều hay cần học hỏi thì chúng ta cũng có những di sản tinh thần rất đẹp cần mạnh dạn cho con cháu biết để giữ gìn.

    Theo qui luật tuần hoàn của đất trời “hoa nở rồi tàn, mây hợp rồi tan”. Cho dù chúng ta có dùng các phương pháp giải phẫu thẩm mỹ, uống đủ các loại “dược thảo thần kỳ” thì cũng không thể níu kéo tuổi xuân lại được. Chi bằng cố giúp cho mình học được ba điều tâm niệm của tuổi già:” thể chất khỏe mạnh, tâm hồn bình an, tâm linh ổn định”. Tuổi già chúng ta không thể nào thay đổi vòng sinh hóa “sinh, bệnh, lão, tử” nhưng vẫn có thể phần nào chuẩn bị cho những bước đi cuối cùng. Đức Phật đã dậy rằng:”Đời là bể khổ!”. Chúa Giê su cũng đã phán:”Ngày nào có cái khổ của ngày ấy!” Không tránh được cái khổ thì tìm phương thức “hoán cải” nó bằng những tư tưởng tích cực, lạc quan, dưới ánh sáng của những hướng dẫn tâm linh trong sáng, cao thượng. Tuổi nào cũng có nét đẹp của tuổi đó. Cái đẹp của tuổi già không còn được thể hiện bằng những nét hấp dẫn của thể chất được nữa, mà lại được tỏa ra từ bề dầy của những kinh nghiệm sống, từ nét đẹp tinh thần qua cách sống, cư xử với gia đình, người thân, giao tiếp với bạn bè, xã hội, từ những chữ “nhẫn” không dễ gì học được ở tuổi thiếu niên và trung niên. Có được cái nhìn khoan dung, chấp nhận những gì khác với mình ở tuổi cao niên giúp cho các mối giao hảo thêm tốt đẹp. Quà tặng từ những giao hòa đó dù là vật chất hay tinh thần cũng giúp làm nhẹ đi gánh nặng khi “vượt trạm” cuối của chu kỳ sinh hóa.

    Mỗi lần xuân về là thời điểm báo cho ta biết mình đang đi về cùng đích của cuộc đời. Nhìn lại câu hỏi của buổi hội thảo cho các sinh viên y khoa thực tập, có lẽ chúng ta nên đề nghị diễn giả thêm vào một chọn lựa cho phần trả lời là  E). Thể chất khỏe mạnh,tâm hồn bình an và tâm linh ổn định, cho trọn vẹn “ba điều tâm niệm” của tuổi già. Các bạn có đồng ý không?

LÊ PHƯƠNG LAN