Sàigòn, Ngày Cuối Cùng_Toàn Như lược dịch

Sài Gòn, Ngày Cuối Cùng

(Hồi ức của một phóng viên Mỹ về ngày 30/4/1975 ở Saigon)

Loren Jenkins – Toàn Như lược dịch – Nguồn: NPR (National Public Radio)

Loren JenkinsLoren Jenkins, nguyên phóng viên của Newsweek, đang đứng tại Tòa Đại Sứ Mỹ ở Saigon khi một chiếc trực thăng di tản cất cánh trên mái nhà trong ngày cuối cùng của chiến tranh VN.

            Điều mà tôi nhớ sau 30 năm cách xa cái ngày cuối cùng đó ở Việt Nam là khi thức giấc vào lúc trước bình minh bởi những tiếng nổ nghe không rõ và, trong lúc còn ngủ chập chờn, tôi lăn vội xuống sàn nhà kéo tấm nệm phủ lên người và tiếp tục ngủ gật (Ghi chú của người dịch: Bài này tác giả viết vào năm 2005, 30 năm sau ngày 30/4/1975). Cái phản ứng như bản năng, kiểu như phản xạ Pavlov, để tránh những mảnh kính vỡ khi những tiếng nổ có thể gần hơn.

            Nhưng rồi tôi thức dậy và nhận ra rằng những tiếng nổ là tiếng súng pháo binh bắn chặn ở phi trường Tân Sơn Nhứt. Lực lượng Bắc Việt đang tiến về phía nam trong những tuần qua cùng với một làn sóng người chạy loạn ở phía trước họ, cuối cùng đã đến Saigon. Sau một thập niên, chiến tranh đã đến hồi kết thúc.

            Trong khi những sư đoàn Việt cộng đến gần, đã có những cuộc bàn cãi vào lúc nửa đêm không ngừng nghỉ trong cái hiên của Khách sạn Continental cũ kỹ, nơi đang có nhiều ký giả cư trú. Chúng tôi có nên ở lại để tường thuật cảnh quân đội (cộng sản) Việt Nam  cuối cùng chiếm lấy cái thành phố nơi chúng tôi đã cư ngụ khá lâu không? Hay chúng tôi nên theo những kế hoạch của Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ di chuyển bằng xe buýt tới Tân Sơn Nhứt để kịp những chuyến bay di tản tới Guam đã có từ nhiều tuần trước?

            Kế hoạch di tản của Hoa Kỳ đã lặng lẽ diễn ra giống như toàn bộ cuộc phiêu lưu của Mỹ ở Việt Nam. Khi quyết định cuối cùng rút ra khỏi Việt Nam được bật đèn xanh, bản nhạc “Giáng Sinh Trắng” (White Christmas) đã được phát ra trên Đài Phát Thanh Quân Đội (Mỹ). Đó là cái tín hiệu cho hàng ngàn người Mỹ còn ở Sài Gòn đi nhanh đến những chỗ hẹn quanh thành phố để đón những chiếc xe buýt đến đón họ và đưa họ đến Tân Sơn Nhứt.

            Nhưng vì là một phóng viên cho Newsweek phụ trách phần tin tức sốt dẻo cuối cùng của cuộc chiến tranh của Hoa Kỳ ở Việt Nam, nên đi tới phi trường để ra đi khi thành phố sụp đổ là chuyện mà tôi muốn làm sau cùng. Thay vì, đi theo cuộc di tản khỏi Sài Gòn đã được khởi sự theo lệnh của Tổng Thống Ford, vì có cuộc tấn công vào lúc rạng sáng ở phi trường, tôi đã chọn cách tường thuật lại những phút cuối cùng sự hiện diện của Mỹ ở Việt Nam nơi Tòa Đại Sứ Mỹ ở trung tâm Sài Gòn.

            Related imageBức tường bê tông màu trắng cao 15 bộ (foot) được bao bọc ở trên bởi những cuộn dây thép gai, tòa nhà tòa đại sứ 6 tầng như một pháo đài hiện đại vượt lên trên những căn nhà thấp ở chung quanh. Nó là nơi chính sách của Hoa Kỳ đã được thi hành từ rất lâu, và đó là cũng nơi Đại Sứ Graham Martin có thể sau cùng sẽ có quyết định vào giờ chót.

            Tôi nhớ lại buổi họp với David Greenway của tờ The Washington Post sáng hôm đó tại quầy tiếp tân Khách sạn Continental. Từ tốn gỡ một đống tiền đồng Việt Nam sắp trở thành vô dụng để trả tiền hóa đơn, anh ta lẩm bẩm rằng “người lịch sự” không bao giờ rời khách sạn mà không trả tiền phòng!

            Chúng tôi lái chiếc xe Toyota của tờ Post mà David đã bỏ lại để tới tòa đại sứ với cái chìa khóa xe có sẵn trong ổ cắm, đi dọc theo một đại lộ ít xe cộ một cách bất thường, đầy những đồ phế thải là những bộ quân phục và giầy trận của những người lính Nam VN đã rã ngũ. Vào lúc chúng tôi đến tòa đại sứ, các cánh cổng đã khép lại và các người lính TQLC (Mỹ) đang đứng gác trên những bức tường bê tông trong khi hàng ngàn người Việt bắt đầu bao vây tòa nhà khẩn cầu được ra đi với những người Mỹ. Chúng tôi xô đẩy đám đông, xuất trình thông hành Hoa Kỳ và thẻ báo chí tại cổng. Có người mở cổng để chúng tôi len vào.

            Bên trong là sự hỗn độn. Một cảnh tượng đa sắc màu gồm các lính gác an ninh TQLC, các nhân viên CIA và các thiện nguyện viên Bộ Ngoại Giao đi lại trên sân và canh gác bức tường với đủ loại vũ khí từ loại súng Tommy cũ kỹ tới những con dao săn bên thắt lưng. Hàng ngàn người Việt Nam vô vọng, đang kêu gào và khẩn cầu, cố gắng trèo qua bức tường vượt qua những vòng kẽm gai, nhưng bị đẩy ra ngoài bởi những báng súng không được êm dịu lắm.

            Cây me lớn che bóng cho chiếc xe của ông đại sứ vừa được đốn xuống và kéo về một bên để chuyển cái bãi đậu xe trải nhựa đường làm bãi đáp trực thăng. Ngoài cái đó, bên cạnh một cái hồ bơi, hàng trăm người Việt đã được cho vào vì có sự liên hệ hoặc làm việc với người Mỹ, đã tụ tập giữa những đống va li, thùng giấy cạc-tông và những túi quần áo. Có ít nhất ba vị tướng của Nam Việt Nam mặc quân phục cùng với gia đình họ, một số chính khách, một cựu đô trưởng Sàigòn, ông chánh sở cứu hỏa thành phố cùng với khoảng một chục nhân viên của ông vẫn còn mang cái mũ cứu hỏa. Những người Việt khác đã lẻn vào trong cafeteria của tòa đại sứ tìm kiếm nước lạnh để uống và hoặc thứ thức ăn gì đó.

            Từ những tầng trên của tòa nhà, nơi những tài liệu tối mật được lưu trữ, những dải tài liệu bị cắt vụn đã tuôn ra khỏi những cửa sổ cuồn cuộn như một cuộc diễn hành. Có khói bốc ra từ một vài văn phòng nơi mà những tài liệu khác đang bị đốt và ở một chỗ kia có ba nhân viên CIA lực lưỡng mặc áo jacket thường, đẩy một cái xe cút kít có bánh xe đầy những tờ giấy bạc một trăm đô la trút chúng vào trong một cái lò đốt ở bên ngoài đang tỏa khói.

            Thế rồi từ trên trời xanh ngột ngạt nặng nề có tiếng gầm rú của những rô-to trực thăng đáp xuống. Những chiếc trực thăng Sea Knight CH-46 to lớn, kềnh càng từ Hạm Đội 7 ngoài Biển Đông bắt đầu đến nối tiếp nhau – một cái đáp xuống bãi đậu xe trong khi cái thứ hai đáp xuống nóc tòa đại sứ. Với tiếng động cơ vần vũ và những rô-to đang quay, những người trưởng toán TQLC hối thúc những hàng người Việt và Mỹ đang chờ đợi lên tàu. Tiếp đó tiếng động cơ tăng tốc và chiếc Sea Knight bay lên, nhường chỗ cho cái kế tiếp đến.

            Cả một ngày cứ như vậy cho đến tối. Sự lộn xộn bất ngờ vào buổi sáng đã mau chóng trở lại bình thường. Những chiếc trực thăng đến rồi đi. Những hàng người di tản, kiên nhẫn đến giờ này đã phải bỏ đi, gây ồn ào ở phía cửa sau đã tản mác. Và ngay cả tiếng huyên náo của đám đông hoảng loạn trên đường phố bên ngoài dường như cũng đã tắt lịm lúc mặt trời lặn.

            Cuối cùng, khoảng 18 giờ sau khi cuộc di tản được tiến hành, Tổng Thống Ford đã ra lệnh chấm dứt nó. Phi đội 80 chiếc trực thăng đã bay 495 phi xuất đã mệt mỏi. Đêm đã xuống từ lâu trên sân tòa đại sứ và có tin âm thầm rỉ tai rằng chỉ những người Mỹ còn lại sẽ được di tản từ trên mái nhà. Các TQLC trên những bức tường đã rút vào bên trong tòa nhà tòa đại sứ, những cửa đã bị chận, và bọn chúng tôi ở bên trong di chuyển qua từng tầng lầu để lên trên sân thượng.

            martinSau cùng, vào khoảng 4 giờ sáng, đến lượt ông đại sứ. Ông xuất hiện ở trên mái nhà với ban tham mưu thân cận của ông, lặng lẽ và mệt mỏi, ôm lá cờ (Mỹ) của tòa đại sứ đã xếp lại dưới tay ông. Tôi đã nhập vô đi cùng với viên bí thư của ông cùng con chó xù đen Nitnoy của ông, lên chiếc trực thăng ở trên mái nhà. Ông đại sứ là người tiếp theo.

            Khi chiếc trực thăng chở ông cất cánh, cảnh tượng cuối cùng của đất nước mà ông đã làm việc như một quan thày Mỹ là nhìn thấy những chùm pháo hoa khổng lồ chào mừng cùng với tiếng đạn nổ ở Biên Hòa nơi phía bắc thành phố…

TOÀN NHƯ

(Lược dịch từ “Saigon, The Last Day”, nguồn NPR)

 

 

Bài này đã được đăng trong Tin Tuc Nội Bộ. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.